Đề bài: Viết đoạn văn phân tích truyện Con chó xấu xí của Kim Lân.
CON CHÓ XẤU XÍ
(Lược dẫn: Vợ của nhân vật xưng “tôi” mua một con chó, nhưng nó rất xấu xí nên chẳng ai dám đến gần. Mấy người quen của nhân vật “tôi” định bụng sẽ giết thịt nó để làm một chầu nhậu, nhưng rồi giặc đến, mọi người đều phải bỏ làng chạy giặc. Vì vướng víu nên gia đình, nhân vật “tôi” đành phải bỏ con chó lại nhà cụ bếp Móm và nhờ cụ nuôi hộ. Trước khi ra đi, vợ của nhân vật “tôi” đã xích con chó vào gốc cây để nó khỏi chạy theo).
“Ắng!… Ắng! Ắng!…” Tiếng con chó lồng lộn, cuống quít đằng sau bước chân tôi. Nó như gọi tôi, nó như kêu cứu, như than khóc, oán trách…
Ra khỏi ngõ tôi thoảng nghe tiếng chị vợ cả nói với chồng:
– Vợ chồng nhà ấy họ đi đấy à? Này, họ bỏ lại con chó cậu ạ.
Và tiếng anh chồng dấm dẳn:
– Đến người cũng chả chắc giữ được nữa là con chó!…
Tôi xóc lại cái quai ba lô, bước theo hút cái bóng nhà tôi đang đi xăm xắm xuống đồi. […]
Tiếng con chó từ trong nhà cụ bếp Móm đưa ra vẫn nghe rõ mồn một “Ắng!… Ắng! Ắng!…”. Tiếng con chó da diết, nhọn hoắt xói vào ruột gan tôi. “Thôi để chuyến này về tao nuôi. Tao sẽ nuôi mày, tao không bỏ mày đâu…”.
Tôi nhủ thầm với tôi một lần nữa như vậy.
(Lược một đoạn: sau khi giặc rút, gia đình nhân vật “tôi” về lại làng, nhưng nhân vật “tôi” đã quên bẵng con chó).
Một hôm tôi chợt thấy cặp kính trắng lấp loáng của Đặng “cồn” từ đầu ngõ đi vào, bấy giờ tôi mới giật mình, sực nhớ đến con chó. Tôi quay lại hỏi nhà tôi:
– À, mình này! Con chó nhà ta đâu nhỉ? Mình chưa vào trong cụ bếp dắt nó về à?
Nhà tôi đứng ngẩn ra một lúc. Có lẽ nhà tôi cũng không ngờ rằng tôi đã về bằng ấy ngày giời rồi vẫn không nói chuyện con chó ấy với tôi.
– Nó chết rồi!… – Nhà tôi nói khe khẽ.
– Chết rồi? Làm sao mà chết được?…
Tôi trố mắt lên hỏi lại. Nhà tôi cúi mặt xuống, thở dài:
– Nó chết thương lắm cơ mình ạ. Không phải nó chết trong cụ bếp Móm đâu. Nó về nhà ta nó chết đấy.
Nhà tôi ngừng lại, cắn môi chớp chớp hai mắt nhìn ra ngoài sân. Lát sau, nhà tôi đứng dậy mời Đặng vào trong nhà, rót nước mời anh rồi mới tiếp tục câu chuyện.
Chao ôi! Con chó xấu xí ấy của tôi! Con chó từ lúc mua, đến lúc chết không được một lần vuốt ve! Nó đã chết một cách thảm thương và trung hậu quá. Từ hôm vợ chồng tôi gửi lại nó cho ông cụ bếp Móm, con chó không chịu ăn uống gì. Nó chỉ kêu. Nó kêu suốt ngày, suốt đêm. Một đêm, ông cụ bếp không thấy con chó kêu nữa, thì ra nó đã xổng xích đi đâu mất rồi.
Hôm nghe tin giặc rút, ở trong khe đồn Khau Vắt dọn về, nhà tôi tạt vào nhà cụ bếp Móm định đem con chó về nhân thể, nhưng vào đến nơi thì nó không còn đấy nữa. Lúc ấy nhà tôi cũng yên trí là con chó mất rồi. Chắc chắn nó sẽ lạc vào một trại ấp nào đấy và người ta làm thịt nó.
Nhưng khi nhà tôi về đến nhà, bà con xóm giềng vừa chạy sang láo nháo thăm hỏi thì, ở ngoài vườn sau, có mấy tiếng chó hú lên thảm thương và ghê rợn.
Từ sau bụi dứa rậm rạp, con chó khốn khổ ấy lảo đảo đi ra. Người nó run lên bần bật. Nó gầy quá, chỉ còn một dúm xương da xộc xệch, rụng hết lông. Nó đói quá, đi không vững nữa. Nó đi ngã dụi bên này, dụi bên kia. Rồi nó không còn đủ sức mà đi nữa. Nó nằm bệt trên đất, rúm người lại, lết lết về phía nhà tôi. Lúc ấy cả người nó chỉ còn có cái đuôi là còn ngó ngoáy được để mừng chủ và cái lưỡi liếm liếm vào tay chủ. Khốn nạn con chó! Được gặp chủ nó mừng quá. Từ trong hai con mắt đờ đẫn của nó mấy giọt nước chảy ra. Lát sau thì nó không liếm được nữa, cái đuôi ngoáy yếu dần, yếu dần rồi im hẳn. Nó chết.
Tôi tối sầm mặt lại, vừa thương xót con chó, vừa thấy xấu hổ. Quả thật tôi chỉ là một thằng tồi. Một thằng ích kỷ. Tôi chỉ nghĩ đến mình và vợ con mình. Đến như con chó mình nuôi, mình đối xử với nó có được như cái tình nghĩa của nó đối xử với mình đâu? […]
(Trích Con chó xấu xí, Kim Lân, in trong Tuyển tập Kim Lân, NXB Văn học)
* Tóm tắt: Truyện ngắn Con chó xấu xí kể về một con chó được người vợ mua ở chợ với giá rẻ về nuôi. Người chồng thấy vậy không thích vì ngoại hình xấu xí ốm yếu bệnh tật của nó. Vì lẽ đó, nhân vật tôi chẳng không bao giờ quan tâm vuốt ve, đến cái tên con chó khốn khổ ấy cũng chẳng được đặt. Con chó sống lầm lì trong gia đình, sợ hãi người chủ nhân cho đến khi gặp Đặng. Cứ ngỡ hắn quý mến và thương xót cho con chó khốn khổ, ai ngờ hắn chỉ nhăm nhe nuôi cho lớn để mấy người làm một bữa nhậu thật thịnh soạn. Con chó không hiểu, nó được vuốt ve, vậy nên nó vẫn vẫy đuôi mừng với kẻ định giết thịt nó. Cho đến khi có tin bọn giặc đến vùng quê ấy, nhân vật tôi dẫn người nhà chạy giặc và gửi con chó cho một cụ già sống trong rừng. Con chó nhớ chủ, nó nhớ ngôi nhà nên vùng vẫy chạy về đó, lết tấm thân tàn tạ nằm nơi đó đợi chủ nhân về. Ngày về, con chó chẳng kịp kêu một tiếng, thoi thóp rồi tắc thở trước mặt người chủ mình mong ngóng bấy lâu. Đến lúc này, nhân vật tôi mới thể hiện sự thương xót của mình cho con chó xấu số, tự mình ân hận nhưng đã quá muộn màng. Cuối truyện, tác giả liên hệ con chó trung thành ấy với kẻ từng là bạn – Nhược Dự, giờ đã đầu quân cho giặc.
Dàn ý đoạn văn phân tích truyện Con chó xấu xí của Kim Lân
Mở đoạn: Giới thiệu truyện kể: “Con chó xấu xí” là một trong những truyện ngắn đặc sắc của nhà văn Kim Lân.
– Nêu khái quát cảm nhận của bản thân.
Thân đoạn:
* Phân tích nội dung và chủ đề của tác phẩm
– Nội dung
Gia đình nhân vật “tôi” mua một con chó xấu xí, đối xử với nó một cách hờ hững và khi chạy giặc đã bỏ lại nó. Nhưng con chó vẫn trung thành với chủ, tìm về nhà gặp chủ rồi mới chết. Hành động đó đã khiến nhân vật “tôi” vừa thương xót con chó vừa hối hận vì cách hành xử của mình.
– Nêu chủ đề
– Thông qua câu chuyện về một con chó xấu xí, tác giả ngầm phê phán thói vô cảm của người đời đối với những số phận bất hạnh; đồng thời nhắc nhở con người cần sống tình nghĩa, trước sau như một.
– Phân tích chủ đề:
+ Hình ảnh con chó xấu xí là biểu tượng cho những con người có số phận bất hạnh, kém may mắn trong cuộc sống.
+ Tuy vậy, ở những con người đó lại ẩn chứa một tâm hồn cao đẹp, trung hậu: đó là biết sống tình nghĩa, dù cả đối với những người đã đối xử tệ bạc với mình.
+ Truyện cũng gián tiếp thể hiện tiếng nói phê phán cái lối sống ích kỉ, vô tình vô nghĩa của con người.
+Truyện cũng cho thấy, khi con người sống vô tình vô nghĩa, người ta sẽ chuốc lấy những sự cắn rứt, dằn vặt của lương tâm
Nhân vật “tôi”:
– Nhân vật “tôi” được miêu tả trước hết là một con người vô tình. Sự vô tình của nhân vật này thể hiện ở thái độ đối xử với con chó xấu xí: khi người vợ mua về, nhân vật tôi xa lánh, hờ hững; khi những người quen ngỏ ý giết thịt con chó, nhân vật tôi đã đồng ý; khi bỏ đi, dù đã tự hứa với lòng mình là lúc trở về sẽ chăm sóc con chó, nhưng rồi lại quên mất lời hứa của mình.
– Tuy nhiên, từ trong sâu thẳm, nhân vật tôi vẫn còn là một con người có lương tâm. Anh đã day dứt khi phải bỏ con chó ở lại; và đặc biệt nhất, anh đã vô cùng hối hận và xấu hổ khi nghe người vợ kể về cái chết của con chó. Anh đã tự biết nhìn nhận lại cách sống của chính mình: Quả thật tôi chỉ là một thằng tồi. Một thằng ích kỷ. Tôi chỉ nghĩ đến mình và vợ con mình. Đến như con chó mình nuôi, mình đối xử với nó có được như cái tình nghĩa của nó đối xử với mình đâu?
Nhân vật người vợ:
Người vợ của nhân vật tôi là một người phụ nữ chất phác và có tấm lòng nhân hậu. Tấm lòng nhân hậu ấy được thể hiện rõ nhất qua lời nói, qua thái độ xúc động của chị khi kể về cái chết của con chó: Nó chết thương lắm cơ mình ạ; chị cắn môi chớp chớp hai mắt nhìn ra sân, đó là sự kìm nén nỗi thương cảm của mình đối với con chó.
Nhân vật “con chó xấu xí”: đây là một “nhân vật” đặc biệt, mang tính biểu tượng.
– Con chó xấu xí là biểu tượng cho những con người có số phận kém may mắn, luôn bị người đời hờ hững, xa lánh, hắt hủi, đối xử tàn nhẫn.
– Con chó xấu xí cũng là biểu tượng cho lối sống tình nghĩa cao đẹp ở đời: dù bị hắt hủi, nhưng nó vẫn luôn trung thành, tình nghĩa trước sau như một.
*Phân tích một đặc sắc về hình thức nghệ thuật
– Ngôi kể, lời kể từ điểm nhìn ngôi thứ nhất, kết hợp giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật. Người trực tiếp tham gia vào câu chuyện, khiến câu chuyện có độ chân thực, tin cậy, đồng thời giúp cho nhân vật bộc lộ được cảm xúc, tâm trạng của mình một cách trực tiếp, gây ấn tượng mạnh cho người đọc.
– Xây dựng cốt truyện: cốt truyện được xây dựng dựa trên sự kiện chính là cuộc đời và cái chết của con chó xấu xí, một cốt truyện tương đối đơn giản nhưng lại có chiều sâu, đa nghĩa và có sức ám ảnh lớn, gây xúc động mạnh cho người đọc.
– Nghệ thuật xây dựng tình huống: con chó xấu xí dù bị bỏ lại nhưng vẫn lết về nhà chủ, cố gắng vẫy đuôi tỏ sự vui mừng khi gặp lại chủ rồi mới chết. Tình huống đó đã làm toát lên tất cả tư tưởng chủ đạo của câu chuyện: sự vô tình của con người, sự trung thành tình nghĩa của con chó, từ đó con người soi lại chính mình, để nhận ra sự ích kỉ, sự vô tinh của chính mình.
Kết đoạn:
– Khẳng định khái quát những nét đặc sắc về chủ đề và nghệ thuật của truyện.
– Nêu ý nghĩa của truyện kể đối với bản thân.
Đoạn văn phân tích truyện Con chó xấu xí của Kim Lân (Mẫu 1)
“Con chó xấu xí” là một trong những truyện ngắn giàu sức ám ảnh của nhà văn Kim Lân, thể hiện sâu sắc tư tưởng nhân đạo và cách nhìn đầy trăn trở về con người trong hoàn cảnh chiến tranh loạn lạc. Truyện kể về số phận một con chó xấu xí, bị chủ hờ hững, bỏ rơi nhưng vẫn trung thành, tìm mọi cách trở về nhà để được chết bên chủ. Qua câu chuyện tưởng chừng nhỏ bé ấy, Kim Lân đã gửi gắm một thông điệp lớn lao: phê phán lối sống vô cảm, ích kỉ của con người, đồng thời ca ngợi tình nghĩa thủy chung, son sắt ngay cả ở một con vật bé nhỏ. Hình ảnh con chó xấu xí trở thành biểu tượng cho những con người bất hạnh trong xã hội – những số phận nghèo khổ, bị xem thường, hắt hủi nhưng vẫn mang trong mình một tấm lòng trung hậu, giàu tình nghĩa. Trái ngược với sự trung thành ấy là thái độ thờ ơ, lạnh nhạt của con người, đặc biệt là nhân vật “tôi”, khi sẵn sàng bỏ mặc con chó giữa lúc chạy giặc. Chính sự đối lập ấy đã làm nổi bật giá trị nhân văn của tác phẩm: trong cuộc sống, điều đáng trân trọng không phải vẻ bề ngoài hay lợi ích vật chất mà là tấm lòng, là tình nghĩa trước sau như một.
Đoạn văn phân tích truyện Con chó xấu xí của Kim Lân (Mẫu 2)
Bên cạnh chủ đề giàu ý nghĩa, truyện ngắn “Con chó xấu xí” còn gây ấn tượng mạnh bởi hệ thống nhân vật được xây dựng chân thực, giàu chiều sâu tâm lí. Nhân vật “tôi” hiện lên trước hết là một con người vô tình, ích kỉ: xa lánh con chó vì ngoại hình xấu xí, đồng ý để người khác giết thịt nó, rồi khi chạy giặc lại bỏ rơi nó trong bất lực. Tuy nhiên, Kim Lân không khắc họa nhân vật này như một kẻ vô lương tâm hoàn toàn. Sự day dứt khi nghe tiếng chó kêu, lời tự trách “tôi chỉ là một thằng tồi” cho thấy trong anh vẫn còn lương tri và khả năng tự nhận thức. Chính sự hối hận muộn màng ấy khiến câu chuyện trở nên đau xót và ám ảnh hơn. Nhân vật người vợ lại hiện lên với vẻ đẹp của sự nhân hậu, cảm thông, thể hiện qua những cử chỉ nghẹn ngào khi kể về cái chết của con chó. Đặc biệt, hình tượng con chó xấu xí – dù không lời thoại – lại trở thành “nhân vật” trung tâm, kết tinh tư tưởng tác phẩm: bị bỏ rơi nhưng không oán hận, chỉ khao khát được trở về bên chủ. Với ngôi kể thứ nhất, giọng văn chân thành, tình huống truyện giàu kịch tính, Kim Lân đã tạo nên một truyện ngắn giản dị mà sâu sắc, buộc người đọc phải soi lại chính mình trong cách sống và cách đối xử với những số phận yếu thế quanh ta.
