Đề bài: Phân tích cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng trong bài thơ Tây Tiến
Dàn ý Đoạn văn phân tích cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng trong bài thơ Tây Tiến
1. Mở đoạn: Giới thiệu khái quát về tác giả Quang Dũng, bài thơ Tây Tiến và cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng trong tác phẩm.
2. Thân đoạn:
2.1. Cảm hứng lãng mạn:
– Khái niệm: Cảm hứng lãng mạn trong văn học chính là cảm hứng khẳng định cái tôi tràn đầy cảm xúc, hướng về lí tưởng. Nó đi tìm cái đẹp trong những cái khác lạ, phi thường độc đáo, vượt lên những cái tầm thường, quen thuộc của đời sống hàng ngày, nó đề cao nguyên tắc chủ quan để phát huy cao độ sức mạnh của trí tưởng tượng liên tưởng. Cảm hứng lãng mạn luôn tìm đến cách diễn đạt khoa trương, phóng đại, và tạo được ấn tượng mạnh mẽ.
– Biểu hiện của cảm hứng lãng mạn:
+ Cảm hứng lãng mạn trong bài thơ Tây Tiến thể hiện đậm nét trong bút pháp lãng mạn được sử dụng tài tình của tác giả. Những thủ pháp như cường điệu, đối lập được sử dụng tài tình đã tô đậm sự phi thường, tạo nên ấn tượng mạnh mẽ về cái hào hùng, hùng vĩ và cái tuyệt mĩ của thiên nhiên núi rừng Tây Bắc và của người lính Tây Tiến.
+ Thiên nhiên nơi vùng núi Tây Bắc qua ngòi bút lãng mạn của Quang có vẻ đẹp đa dạng, vừa độc đáo, vừa hùng vĩ dữ dội, vừa thơ mộng trữ tình, vừa hoang sơ mà ấm áp, làm say lòng người.
+ Những cuộc hành quân gian khổ qua những chặng đường núi non hiểm trở, thử thách ghê gớm với các chiến sĩ Tây Tiến vốn là những thanh niên đất Hà thành lần đầu tiên đến Miền Tây. Các tên bản, tên mường như Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch… được nhắc đến không chỉ gợi bao nỗi nhớ vơi đầy mà còn để lại nhiều ấn tượng về sự xa xôi, heo hút, hoang sơ.
2.2. Tinh thần bi tráng:
– Khái niệm: Cái bi tráng trong tác phẩm văn học được thể hiện ở việc không né tránh hiện thực, miêu tả cái bi, tức cái gian khổ, đau thương của hiện tại. Cái bi nhưng không phải là bi lụy mà là bi tráng, hào hùng. Là cái chết đó nhưng không hề bi lụy mà là cái chết hào hùng lẫm liệt, cái chết đi vào cõi bất tử. Cái bi thường được biểu hiện ở giọng điệu, âm hưởng, màu sắc tráng lệ hào hùng.
– Biểu hiện của tinh thần bi tráng:
+ Tinh thần bi tráng trong bài thơ Tây Tiến thể hiện ở chỗ nhà thơ không hề né tránh cái bi, thường đề cập đến cái chết, nhưng đó không phải là cái chết bi lụy mà là cái chết hào hùng, mãnh liệt, cái chết của người chiến sĩ nhẹ tựa lông hồng. Cái chết như đi vào cõi bất tử.
+ Trên nền thiên nhiên Tây Bắc dữ dội và huyền ảo, nhà thơ đã tô đậm hình ảnh đoàn quân Tây Tiến hào hùng và hào hoa bằng bút pháp lãng mạn, nhưng không hề thoát li hiện thực. Bài thơ viết về chiến tranh, nhưng Quang Dũng không hề nói đến trận đánh đẫm máu, đến tiếng súng, tiếng pháo nổ vang trời. Nhưng người đọc vẫn hình dung được sự khốc liệt của chiến tranh. Bởi bài thơ viết nhiều về sự hi sinh của người lính. Với ngòi bút tài hoa lãng mạn và cảm hứng bi tráng, Quang Dũng đã miêu tả điều đó một cách thấm thía, xúc động, hào hùng. Cái chết, sự hi sinh bao giờ cũng gợi cảm xúc đau thương.
+ Hình ảnh gợi lại những hiện thực đau thương như hình ảnh những nấm mồ “rải rác biên cương mồ viễn xứ” càng nhân lên cảm xúc bi thương đó, nhưng cách Quang Dũng dùng từ Hán Việt trang trọng đã khiến cái bi thương lạnh lẽo mờ đi.
+ Sự hi sinh của những người lính là “về đất”, về lòng đất mẹ thân yêu. Một sự hi sinh thầm lặng, thanh thản như một chiến sĩ đã hoàn thành nhiệm vụ. Giây phút vĩnh biệt đồng đội vang lên không phải bằng lời ngợi ca hay những giọt nước mắt, mà trong tiếng gầm của dòng Sông Mã như một “khúc độc hành” bi tráng. Dòng sông được nhân hóa như có linh hồn, có tâm trạng, cất lên tiếng khóc xót xa, thương tiếc, uất hận căm thù trong âm hưởng dữ dội, hào hùng của Sông Mã.
3. Kết đoạn: Đánh giá giá trị cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng: Cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng luôn gắn bó với nhau, nâng đỡ nhau, cộng hưởng với nhau tạo nên vẻ đẹp độc đáo của chân dung người lính Tây Tiến và vẻ đẹp đặc sắc của thi phẩm.
Đoạn văn phân tích cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng trong bài thơ Tây Tiến (Mẫu 1)
Trong Tây Tiến, Quang Dũng đã dựng lên một bức tượng đài bất tử về người lính kháng chiến chống Pháp. Hình tượng ấy vừa khắc họa sự gian khổ, hy sinh, vừa toát lên vẻ đẹp lãng mạn và bi tráng. Những câu thơ “Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc – Quân xanh màu lá dữ oai hùm…” cho thấy hiện thực khắc nghiệt của chiến trường: sốt rét rừng khiến tóc không mọc, da xanh xao, nhưng ẩn sau dáng vẻ tiều tụy ấy là khí phách kiêu hùng, sức mạnh tựa hổ báo. Thủ pháp tương phản cùng nhịp điệu hào sảng đã nâng tầm hình ảnh đoàn quân, biến gian khổ thành sức mạnh tinh thần bất khuất. Không chỉ kiên cường trong chiến đấu, người lính Tây Tiến còn giàu chất hào hoa, lãng mạn:
“Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”.
Ở nơi rừng núi xa xôi, họ vẫn hướng về Tổ quốc, về Thăng Long ngàn năm. Chính nỗi nhớ thương ấy làm sáng lên tâm hồn người lính, khiến họ trở nên vừa anh hùng vừa rất đỗi con người. Đỉnh cao bi tráng của bức tượng đài hiện lên trong những câu thơ viết về sự hy sinh:
“Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành”.
Cái chết hiện thực, nghèo khó được tráng lệ hóa bằng cảm hứng lãng mạn: manh chiếu thành “áo bào”, sự ra đi trở thành cuộc tiễn đưa thiêng liêng giữa thiên nhiên hùng vĩ. Tiếng “Sông Mã gầm lên” như khúc tráng ca tiễn biệt, làm bất tử hóa người lính. Nhờ kết hợp hài hòa giữa hiện thực và lãng mạn, bi thương và hào hùng, Quang Dũng đã dựng nên một tượng đài nghệ thuật bất tử. Người lính Tây Tiến hiện lên vừa chân thực, vừa khái quát, là biểu tượng cho sức mạnh và vẻ đẹp của cả một thế hệ đã dâng hiến tuổi xuân cho Tổ quốc.
Đoạn văn phân tích cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng trong bài thơ Tây Tiến (Mẫu 2)
Quang Dũng là nhà một trong số những nhà thơ tiêu biểu trong kháng chiến chống Pháp với hồn thơ đặc biệt lãng mạn, phóng khoáng và hào hoa. Ông đã để lại rất nhiều tác phẩm đặc sắc, nổi bật trong đó có bài thơ Tây Tiến. Một trong số những yếu tố làm nên sức hấp dẫn của bài thơ Tây Tiến chính là cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng. Nhờ hai yếu tố này mà Quang Dũng thành công xây dựng hình ảnh người lính lãng mạn mà vẫn đậm chất bi tráng. Cảm hứng lãng mạn trong bài thơ Tây Tiến được thể hiện trong việc hướng tới những cái đẹp, những cái lạ, những cái khác thường trong cuộc sống hàng ngày hay tô đậm cái phi thường và ấn tượng mạnh mẽ về những cái phi thường. Cảm hứng lãng mạn trước hết được thể hiện qua những câu thơ miêu tả về thiên nhiên vùng núi Tây Bắc. Cảnh vật thiên nhiên trong nỗi nhớ của Quang Dũng là hiện thực cuộc sống đó là sự khắc nghiệt hoang sơ, dữ dội.
“Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống”
Bên cạnh khắc họa sự khắc nghiệt, hiểm trở của núi rừng Tây Bắc, nhà thơ Quang Dũng cũng tái hiện lại những chi tiết hình ảnh mượt mà nhẹ nhàng và đầy màu sắc của trí tưởng tượng bay bổng. Đó là hình ảnh “Mường Lát hoa về trong đêm hơi”. Đi qua địa danh Mường Lát vào ban đêm họ như thấy mùi hương hoa theo về, đi trong màn sương dày đặc lạnh buốt mà tưởng như trong một đêm hơi bồng bềnh, huyền ảo. Chúng ta có thể hình dung ra một khung cảnh thơ mộng khi người lính sau một chặng đường vất vả vượt dốc cao có thể dừng chân bên trên dốc núi phóng tầm mắt nhìn ra xa để để ngắm nhìn một không gian mịt mù sương núi. Không chỉ thiên nhiên, cảm hứng lãng mạn còn được thể hiện ở hình ảnh người lính Tây Tiến – những chàng thanh niên Hà thành đầy phong lưu, nhiệt huyết. Cảm hứng lãng mạn được thể hiện đậm nét nhất khi Quang Dũng tái hiện chân dung người lính Tây Tiến bằng những nét vẽ gân guốc, lạ hóa, phi thường “không mọc tóc”, “xanh màu lá”, “dữ oai hùm”, “mắt trừng gửi mộng”. Qua những chi tiết miêu tả ngoại hình kỳ lạ chúng ta thấy được vẻ kiêu hùng oai phong, lẫm liệt của những chiến sĩ can trường. Chính vẻ đẹp lãng mạn như vậy đã nâng đỡ người chiến sĩ vượt qua những khó khăn của thực tế nghiệt ngã. Qua đó chúng ta cũng cảm nhận được về tinh thần lạc quan của thế hệ thanh niên trong cuộc kháng chiến đến mà sự trở về là là một điều mong manh. Song song với cảm hứng lãng mạn, cảm hứng bi tráng cũng làm nên vẻ đẹp của người lính Tây Tiến và sự thành công của bài thơ. Người lính Tây Tiến phải đối diện với rất nhiều khó khăn trong thực tế. Đó có thể là hình ảnh sương dày đặc trên đường hành quân, cũng có thể là những lần vượt dốc lội suối với những hiểm nguy và tất nhiên cái chết cũng luôn cận kề. Những cơn sốt rét rừng hành hạ rồi nơi rừng thiêng nước độc không có thuốc đầy đủ khiến cho người lính “không mọc tóc”, “xanh màu lá”. Chính vì như vậy những nấm mồ vô danh nằm rải rác khắp mọi nơi lạnh lẽo:
“Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành”.
Sự hi sinh của những người lính Tây Tiến chính là nỗi đau, sự mất mát lớn đối với không chỉ tác giả mà với toàn dân tộc Việt Nam mọi thế hệ. Thế nhưng, qua ngòi bút của Quang Dũng, sự hi sinh ấy, cái bi ấy đã vơi bớt đau thương, không còn là bi lụy nữa mà trở nên bi tráng. Nhà thơ đã thật tài tình khi miêu tả cái chết của người lính trong chiếc áo bào “Áo bào thay chiếu anh về đất” để thể hiện cái tráng. Tấm áo người lính được gọi một cách trang tọng là “áo bào” – tấm chiến bào rực rỡ của các danh tướng ngày xưa ra trận. Cách nói trang trọng ấy đã giảm phần thê lương của cái chết. “Anh về đất” – Họ không chết mà chỉ đi tiếp con đường của tổ tiên để giữ vững non sông đất nước. Anh đang trở về với đất mẹ, với Tổ tiên khi đã hoàn thành nhiệm vụ với Tổ quốc. Âm thanh miêu tả âm thanh của dòng sông Mã cũng là một cách để thể hiện cái tráng ở đây : “Sông Mã gầm lên khúc độc hành”. Không giọt lệ rơi, không lời ai điếu, không loạt đạn tiễn đưa mà chỉ một tiếng gầm đã diễn tả đầy đủ nỗi đau dữ dằn thấm thía. Cái chết của người lính hoàn toàn không còn thê thảm, đau thương mà ngược lại, nó tráng lệ và cao đẹp vô cùng! Có thể thấy, cảm hứng lãng mạn và bi tráng luôn đi liền với nhau trong suốt tác phẩm. Nhờ đó mà nhà thơ Quang Dũng đã tạo nên một bức tượng đài bất tử về những người lính trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, họ là những người lính yêu đời, lạc quan, hào hoa, lãng mạn nhưng cũng đầy kiên cường, mạnh mẽ trước những gian lao, thử thách.
